Zamek Czocha

Zamek CzochaZamek Czocha to obronny zamek graniczny położony we wsi Czocha, nad Zalewem Leśniańskim na Kwisie w polskiej części Górnych Łużyc.Zamek posadowiony jest na gnejsowych skałach należących do metamorfiku izerskiego. Najstarszą część stanowi, stojący przy głównych bramach (istnieją dwie, starsza dolna i nowa górna), stołp – później budowany częścią mieszkalną. Z części mieszkalnej najstarszy jest północny fragment.Powstał jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim w latach 1241-1247 z rozkazu króla czeskiego Wacława I.

Zamek Czocha to obronny zamek graniczny położony we wsi Czocha, nad Zalewem Leśniańskim na Kwisie w polskiej części Górnych Łużyc.
Zamek posadowiony jest na gnejsowych skałach należących do metamorfiku izerskiego. Najstarszą część stanowi, stojący przy głównych bramach (istnieją dwie, starsza dolna i nowa górna), stołp – później obudowany częścią mieszkalną. Z części mieszkalnej najstarszy jest północny fragment.
Powstał jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim w latach 1241-1247 z rozkazu króla czeskiego Wacława I. W 1253 przekazany biskupowi miśnieńskiemu von Weisenow (Łużyce były wówczas częścią korony czeskiej). Od 1306 stanowił własność rodziny von Bibstein.
W 1319 roku jako posag wraz z okolicznymi ziemiami został włączony do księstwa Henryka I Jaworskiego. Po śmierci krewnego w 1346, przejął go, wraz z całym księstwem zmarłego, Bolko II Mały, książę świdnicko-jaworski.
Po śmierci księżnej Agnieszki, wdowy po Bolku zamek został ponownie własnością Czech. W latach 1389-1453 należał do dóbr rycerskich rodów von Dohn i von Klüks. Na początku XV wieku bezskutecznie był oblegany przez husytów, ostatecznie zdobył go oddział Czirnina w 1427 pod nieobecność właścicieli.
Od 1453 przez 250 lat zamek pozostawał we władaniu rodu von Nostitz. Członkowie tego rodu w latach 1525 i 1611 dokonali przebudowy zamku zgodnie z kanonami renesansowymi oraz przystosowali umocnienia do założeń obronnych uwzględniających wykorzystanie broni palnej. Podczas wojny 30-letniej w 1640 roku  zamek był bezskutecznie oblegany przez Szwedów.  W 1703 za 152 tys. talarów przeszedł we władanie Jana Hartwiga von Uechtritz, wpływowego dworzanina króla Augusta II Mocnego, który kosztem kolejnych 53 tys. otrzymał ordynację dóbr zamkowych.
17 sierpnia 1793 cały zamek spłonął w pożarze – zniszczone zostały dachy, wieża, część mieszkalna, zbrojownia, archiwum zamkowe.
 W 1909 roku zamek kupił drezdeński producent wyrobów tytoniowych (cygar) Ernst Gutschow, który przebudował go zgodnie z wyglądem zachowanym na rycinie z 1703 roku. Podczas przebudowy zniszczono jednak wiele najstarszych fragmentów kompleksu. W dawnej fosie urządzono zwierzyniec. Gutschow utrzymywał dobre stosunki z dworem carskim, a po rewolucji z rosyjskimi emigrantami, od których skupował różne przedmioty o wysokiej wartości artystycznej. W zamku mieszkał do marca 1945 roku. Opuszczając zamek wywiózł najcennieszą część wyposażenia. W latach II wojny w zamku mieściła się szkoła szyfrantów Abwehry. Prawdopodobnie przechowywano tu urządzenie do dekryptażu depesz radzieckich (operacja o kryptonimie Ryba-Miecz).
Po II wojnie światowej zamek przechodził różne koleje. Był wielokrotnie okradany, zarówno przez Rosjan jak i rodzimych szabrowników, z mebli i wyposażenia. Największej kradzieży dopuścił sie 1 lutego 1946 roku burmistrz Leśnej – Kazimierz Lech wspólnie z Krystyną von Saurma – zamkową bibliotekarką – wywożąc pełną ciężarówkę mienia zamkowego, z którą udało mu się przedostać do amerykańskiej strefy okupacyjnej. Następnie przez krótki czas mieszkali w nim uchodźcy z Grecji, którzy w sali rycerskiej trzymali zwierzęta gospodarskie, dopełniając tym samym dzieła dewastacji. Od 1952 Wojskowy Dom Wczasowy i z tego powodu obiekt był utajniony i nie występował na mapach. Od września 1996 publicznie dostępny jako ośrodek hotelowo-konferencyjny. Właścicielem w 2006 roku była Agencja Mienia Wojskowego.
Obecnie zamek jest ośrodkiem wypoczynkowo-szkoleniowym, udostępnianym również zwiedzającym.
Zamek Czocha
Zamek Czocha

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »