|
Zamek Szczerba - Gniewoszów |
 Ruiny kamiennego zamku Szczerba z ok. XIII wieku położone są w południowo-wschodniej części Gór Bystrzyckich. Zamek został wzniesiony na wysokim gnejsowym wzgórzu zamkowym wznoszącym się 535 m n.p.m między Diabelskimi Skałkami. Wzgórze zamkowe opływają dwa górskie potoki: Głownia od północy i jej dopływ Gołodolnik od południa. Zbudowany z kamienia, w kształcie podkowy. Mury obronne o długości ponad 100 m, wysokości 9 m i grubości około 1,5 m otaczały niewielki dziedziniec zamkowy o długości 40 m i szerokości 10-18 m.
Od południa, południowego zachodu i zachodu otaczała mury zamkowe głęboka sucha fosa wykuta w skale. Całość powierzchni zamku wynosiła około 1000 m². Do zamku prowadziła droga przez most zwodzony nad fosą i wąską bramę o szerokości 3 m, natomiast w północnym odcinku muru zachodniego mieściła się wąska brama boczna prowadząca na zamkowy dziedziniec. Do północnej strony muru przylegały dwukondygnacyjne zabudowania mieszkalne, zbudowane na planie zbliżonym do czworoboku o wymiarach 9,5 x 19,5 m, posiadające cztery pomieszczenia mieszkalne. Część mieszkalna zamku była podpiwniczona. Ciasny dziedziniec mieścił w północno-wschodnim narożniku wieżę, a przy murze znajdowały się stajnie, zabudowania gospodarcze i pomieszczenia dla załogi.
Nieznana jest dokładnie historia powstania warowni położonej w pobliżu wsi Gniewoszów. Według legend na miejscu obecnego zamku już na początku XI wieku istniał niewielki gród. Kamienny zamek został zbudowany w późniejszym okresie przez polskich rycerzy. Pod koniec XIII wieku, czeski król Wacław II podarował zamek zakonowi cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego, ale zamek nie był długo w rękach zakonu, ponieważ w 1318 roku został po raz pierwszy zniszczony. Po odbudowie w drugiej połowie XV stulecia zamek objęli w posiadanie rycerze czescy. W 1358 właścicielem zamku i okolicznych dóbr był Otto Schuler, syn właściciela Międzylesia. Rodzina Glaubitzów prawdopodobnie otrzymała tę posiadłość na początku XIV wieku, w związku z objęciem ziemi kłodzkiej przez Jana Luksemburskiego. Do 1428 panem na Szczerbie był Bernhard Glaubitz, starosta kłodzki. W 1428 r. oddziały husyckie zdobyły i zniszczyły małą warownię, której nigdy już nie odbudowano. Przez następne wieki zamek spełniał funkcję siedziby zarządu dóbr międzyleskich. Potem przez stulecia zmieniali się właściciele zamkowych ruin. W XIX stuleciu właścicielami ruin byli: hrabia von Magnis oraz księżna Marianna Orańska, pani na zamku w Kamieńcu. W rękach jej potomków, bocznej linii Hohenzollernów, zamek pozostawał do 1945 r. Zamek ”Szczerba” należy do grupy tych pechowych zamków, których byt zakończył się po kilkudziesięciu latach funkcjonowania.
Obecnie budowla stanowi dobrze czytelną ruinę. Do dziś mimo upływu przeszło pięciu stuleci zachowały się obszerne fragmenty: grubych obronnych murów obwodowych, których wysokość sięga miejscami 9 metrów, baszta, dziedziniec, oraz pozostałości kamiennego budynku mieszkalnego i bramy. Wokół zamku widoczne są pozostałości po suchej fosie. Malowniczy obiekt znajduje się po lewej stronie drogi prowadzącej z Międzylesia do Gniewoszowa, kilkaset metrów na północ od wsi Różanka. 
|
